Nereden Çıktı 3 Maymun

“Üç maymun” simgesini hepimiz biliriz.

“Üç maymunu oynamak” diye de Türkçe’de söylenir.Görmesine, duymasına, bilmesine karşın, sorumluluk  almaktan kaçınanlara, suya sabuna dokunmayanlara maymunluğu  yakıştırıyoruz.  Nedir bu maymunların insanlardan çektiği!

“Bilge 3 Maymun” ve “3 maymunu oynamak” anlamsal olarak taban tabana zıt. Kavramlar kıtalar arası yolculuğunda  sırasında nasıl böyle değişmiş ?

Çevremdeki arkadaşlarımla yaptığım anketten, biraz da ekşi sözlükte, köşe yazılarında web de okuyarak bu söz neden farklı anlamlandırılıyor  diye düşünüyorum.Maymunların şakacılığı, oyun severliği bir yana, bilge maymunların hikayesi bir yana, yine arada sıkışıp kaldı maymuncuklar.

UNESCO Dünya Mirası Listesi olan Nikko Tōshō-gū (東照宮) tapınağındaki ünlü maymun oymalar
Tokugawa Ieyasu “Doğudan Parlayan Işığın Büyük İlahı”(1543-1616), O burada kutsanmış.
Ieyasu’nun torunu olan Iemitsu tarafından 1600’lü yılların ilk yarısında genişletilmiş.
Oymalar ise 1900, 1923, 1951, 1973  ve 2016’da 5 kez restore edilmişler.
(https://www.japan-guide.com/e/e3801.html)

3 maymun simgesinin hikayesini biraz araştırdım.

Köshin ‘e Göre;[1]

Koshin, kökleri Çin Taoizmine dayanır, her insanın vücudunda yaşayan  Sanshi ( 三尸- habis solucan) bizi adım adım, an be an takip eder ve  özellikle kötü işleri not tutar. Her 60 günde bir gerçekleşen Koshin no hi , Koshin gecesinde de insan uyuyunca vücudu terk edip Cennetin Kralına ( 天帝) bu kişi hakkında raporunu verir. Kral  bu bilgilere dayanarak  kötü davranan insanları hasta hale getirir, hayatlarını kısaltır cezalandırır. Dolayısıyla, buna inananlar  herhangi bir kötülük yapmadan namuslu  bir hayat yaşamak isteyecektir. Bunu başaramayanlar   ise o ömürlerin kısalabileceği kritik gecelerde uyanık kalmak için her şeyi yapacaktır ki Sanshi vücudunu terk etmesin. Heian döneminde (794 – 1185) Japonya’ya gelen ve başlangıçta sadece aristokraside popüler olduğu düşünülen gece nöbeti “Koshin Machi ( 庚申 대기)” Edo döneminde (1600 – 1868 AD)  halk arasında popüler oldu.

Edo döneminde halk bir çok  Koshin sembolü yarattı. Shoumen Kongou  6 kollu mavi suratlı, hastalıklara sebep olan heykelcik, Sanshi’nin Ten-Tei’ye gitmesini önlüyordu. İnsanlar bu heykelleri(Koshin-do), ya da taş bloklara (Koshin -to) oydukları sembolleri  yaşadıkları bölgenin etrafına yerleştirdiler. En eskilerinde  çoğunlukla yalnızca Japonca karakter varken sonraları Shoumen Kongou’ya bir, iki ve çoğunlukla 3 maymun ilave edildi.

Koshin taşları Japonya’daki farklı bölgelerde hala bulunabilir, ancak bunların çoğu korozyon nedeniyle ağır hasar görmüştür. Neyse ki, Japonya’da, Koshin taşlarını korunan alanlara, genellikle tapınak veya türbelere yerleştirerek kurtarmak için çalışan bir grup insan var. Koshin’in gelenekleri şimdi hemen hemen kayboldu. Günümüzde Japon halkının çoğu, böyle gelenek olduğunu bile bilmiyorlar.

3 maymunun neden Koshin inancına girdiğine ilişkin somut bilgi yok. Ama “iblisleri(kötülüğü) görmemek, iblisleri dinlememek, iblislerle konuşmamak”  kuralı uygulanırsa, kendi günahlarımız ve ya  başkalarının günahları bilinmezsek sanshi hayatları kısaltamıyordu. Üç maymun simgesi dünyaya buradan yayılmış olabilir!